Như chúng ta được biết, hàng năm tổ chức Liêm chính tài chính toàn cầu (GFI) đều đưa ra báo cáo về dòng tài chính bất hợp pháp cho giai đoạn 10 năm. Tháng 12/2015, GFI đã đưa ra báo cáo cho giai đoạn từ 2004 đến 2013 đối với các quốc gia đang phát triển. Các luồng tài chính phi pháp mà GFI nhắm tới thường đến từ hoạt động trốn thuế, tham nhũng, buôn bán trái pháp luật.

Theo báo cáo mới nhất, Việt Nam có 17,8 tỷ USD được chuyển bất hợp pháp ra khỏi đất nước và bình quân có 9,3 tỷ USD được chuyển trong giai đoạn 2004-2013. Tuy nhiên để so sánh với các nước trong khu vực Đông Nam Á, ta có thể nhìn vào bảng sau:

Dòng tài chính 1

Tính tổng trong cả giai đoạn này, Việt Nam đứng thứ 4 Đông Nam Á (không có Singapore) với tổng số tiền là 92,9 tỷ USD. Tuy nhiên năm 2013, Việt Nam đã vươn lên thứ 3, vượt qua Indonesia với số tiền là 17,8 tỷ USD.

Quảng cáo

Con số này được cấu phần từ 2 khoản mục: Các giao dịch thương mại có sai lệch về hoá đơn và dòng tiền đầu tư nóng được chuyển ra bất hợp pháp.

Giao dịch thương mại sai lệch hoá đơn

Với các giao dịch thương mại, Việt Nam trong giai đoạn từ 2004 đến 2013 đứng thứ 5 trong danh sách sau Malaysia, Thailand, Indonesia và Philippines. Tuy nhiên trong 2 năm 2012 và 2013, Việt Nam đã vượt trên hẳn Philippines để chiếm vị trí thứ 4 trong các năm đó.

Dòng tài chính 2
Nguồn: GFI

Vậy tại sao lại phát sinh ra giao dịch thương mại có sai lệch hoá đơn? Những sai lệch này có thể phát sinh từ những nguyên nhân sau:
– Rửa tiền;
– Trốn các loại thuế và phí: Kê khi giảm giá trị hàng xuất nhập khẩu để gián tiếp giảm thuế xuất nhập khẩu;
– Kê khai để hưởng lợi thế về ưu đãi thuế: Rất nhiều quốc gia có ưu đãi về thuế cho hoạt động xuất khẩu, chính vì thế các nhà xuất khẩu kê khai quá mức thực tế xuất khẩu của họ để nhận ưu đãi.
– Các quy định về kiểm soát vốn: Có rất nhiều quốc gia có quy định về việc kiểm soát lượng tiền mà một cá nhân hoặc một doanh nhân có thể được mang vào và ra khỏi quốc gia đó. Chính vì thế các nhà đầu tư luôn tìm cách trốn thuế bằng việc ghi sai giá trị hoá đơn để có thể chuyển tiền ra nước ngoài.

Để hiểu rõ một giao dịch chuẩn về việc ghi sai giá trị hoá đơn, hãy xem hình dưới để thấy rõ hơn:

Dòng tài chính 3
Nguồn: GFI

Với giao dịch này, công ty nhập khẩu của Ấn Độ đã có thể chuyển ra nước ngoài 500,000 USD bằng cách có những hoá đơn nhập khẩu không đúng với giá trị mua thực tế. Và báo cáo của GFI sẽ ghi nhận giá trị 500,000 USD vào là dòng tài chính bất hợp pháp do việc làm sai lệch giá trị hoá đơn.

Tuy nhiên, để đánh giá điều này có thực sự nghiêm trọng hay không thì còn tuỳ thuộc vào tổng giá trị xuất nhập khẩu của quốc gia đó. Với Việt Nam, năm 2013 xuất khẩu khoảng 145 tỷ USD và nhập khẩu 129 tỷ USD thì mức sai lệch hoá đơn chỉ là 3,2% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong khi của Malaysia là 258 tỷ USD xuất khẩu và 190 tỷ USD nhập khẩu tương đương với tỷ lệ là 10,2%. Của Thái Lan là 7% trên tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, Indonesia là 3,6%, của Philippines là 2,4% và của Cambodia là 13,4% và của Lào là 11,6%. Do đó khi kết hợp với các thông số xuất nhập khẩu, chúng ta có thể thấy tỷ lệ của Việt Nam không phải là cao so với các nước trong khu vực.

Dòng tài chính nóng

Mặc dù Việt Nam đứng thứ 3 về tổng số dòng tài chính nóng chuyển bất hợp pháp trong giai đoạn 2004-2013 tuy nhiên năm 2013 Việt Nam lại đứng đầu các nước trong khu vực Đông Nam Á (không bao gồm Singapore). Các dòng tài chính nóng này sẽ chạy ra khỏi các quốc gia để đến một quốc gia khác nơi có lãi suất cao hơn và có sự biến động về tỷ giá cao hơn.

Dòng tài chính 4
Nguồn: GFI

Và hiện tượng của năm 2013 tại Việt Nam giống năm 2009, khi kinh tế Việt Nam đang có những dấu hiệu chưa thể thoát ra khỏi khủng hoảng.

Quảng cáo

Chúng ta có thể thấy rằng các chỉ số của Việt Nam so với các nước trong khu vực vẫn chưa thực sự nghiêm trọng, đặc biệt là các vấn đề về ghi sai hoá đơn tuy nhiên việc thăng hạng về giá trị cũng là điều cần phải cân nhắc.

Các kiểm toán viên khi kiểm toán cũng cần thiết phải xem xét liệu có hiện tượng ghi sai hoá đơn không nhé!

Lê Quang Hải – Kiểm toán PRO

Facebook Comments
Advertisements
https://i0.wp.com/www.kiemtoanpro.com/wp-content/uploads/Screen-Shot-2016-04-14-at-16.49.55.png?fit=1024%2C583https://i0.wp.com/www.kiemtoanpro.com/wp-content/uploads/Screen-Shot-2016-04-14-at-16.49.55.png?resize=150%2C150Kiểm toán PROKinh doanhTài chínhbất hợp pháp,Dòng tài chính,GFINhư chúng ta được biết, hàng năm tổ chức Liêm chính tài chính toàn cầu (GFI) đều đưa ra báo cáo về dòng tài chính bất hợp pháp cho giai đoạn 10 năm. Tháng 12/2015, GFI đã đưa ra báo cáo cho giai đoạn từ 2004 đến 2013 đối...Các thông tin, phân tích về kế toán, kiểm toán, tài chính và kinh doanh.
Quảng cáo

loading...